ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ ‘ജനകീയ വിചാരണ’യ്ക്ക് വീണ്ടും തടസം; പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ അതിരെവിടെ?

ന്യൂഡൽഹി: മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെതിരെ ഒക്ടോബർ 30ന് നടത്താനിരുന്ന പ്രതീകാത്മക ‘ജനകീയ വിചാരണ’യ്ക്ക് വേദി ലഭിക്കാത്തതോടെ പരിപാടി മറ്റൊരിടത്ത് നടത്താനുള്ള നീക്കവുമായി ഇന്ത്യ സഖ്യം. ആദ്യം അശോക ഹോട്ടലിലും പിന്നീട് രാംലീല മൈതാനത്തും പരിപാടി നടത്താനുള്ള ശ്രമം തടയപ്പെട്ടെന്നാണ് കോൺഗ്രസ് ജനറൽ സെക്രട്ടറി കെ.സി. വേണുഗോപാലിന്റെ ആരോപണം.

ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെതിരായ പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രതിപക്ഷ എംപിമാരെയും നേതാക്കളെയും പങ്കെടുപ്പിച്ച് ‘മോക്ക് പാർലമെന്റ്’ മാതൃകയിൽ പരിപാടി നടത്താനായിരുന്നു തീരുമാനം. ഒക്ടോബർ 24ന് പരിപാടി പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോൾ അശോക ഹോട്ടലായിരുന്നു വേദിയായി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നത്. ‘Public Impeachment’ എന്നാണ് ഇന്ത്യ സഖ്യം പരിപാടിക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്ന പേര്. ഇത് ഭരണഘടനാപരമായ ഇംപീച്ച്മെന്റ് നടപടിയല്ല, രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തുന്ന പ്രതീകാത്മക പരിപാടിയാണ്.

അശോക ഹോട്ടലിലെ ലോൺ ആദ്യം അനുവദിച്ചിരുന്നെങ്കിലും പിന്നീട് പൊലീസ് ഇടപെടലിനെ തുടർന്ന് ഹോട്ടൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചെന്നാണ് വേണുഗോപാൽ ആരോപിച്ചത്. തുടർന്ന് രാംലീല മൈതാനത്ത് പരിപാടി നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും അവിടെയും പൊലീസ് തടഞ്ഞതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. എന്നാൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചതിന്റെ വിശദമായ ഔദ്യോഗിക കാരണം ഡൽഹി പൊലീസിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഇതുവരെ പൊതുവായി പുറത്തുവന്നതായി കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല.

ഇതിനിടയിലും നവംബർ ഒന്നിന് രാംലീല മൈതാനത്ത് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിന്റെ മഹാറാലിയുടെ ഒരുക്കങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. കോൺഗ്രസ് രാംലീല മൈതാനം ഒക്ടോബർ 25 മുതൽ നവംബർ 3 വരെ ബുക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും നവംബർ ഒന്നിലെ റാലിക്കായി ഡൽഹി പൊലീസ് എൻഒസി നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും നേരത്തെ പൊലീസ് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

ഇവിടെ രണ്ട് അനുമതികൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം പ്രധാനമാണ്. മൈതാനം ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിലേക്ക് ബുക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നത് ആ ദിവസങ്ങളിൽ അവിടെ ഏത് പരിപാടിയും നടത്താനുള്ള പൊതുവായ അനുമതിയായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. റാലി, പ്രകടനം, പൊതുയോഗം തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾക്ക് പൊലീസിന്റെ നിബന്ധനകൾ ബാധകമാണ്.

അതേസമയം സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശം പൊലീസ് നൽകുന്ന ഒരു സൗകര്യം മാത്രവുമല്ല.

പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭരണഘടന നൽകുന്നത്

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ 19(1)(a) അനുച്ഛേദം അഭിപ്രായപ്രകടന സ്വാതന്ത്ര്യവും 19(1)(b) അനുച്ഛേദം ആയുധങ്ങളില്ലാതെ സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരാനുള്ള അവകാശവും പൗരന്മാർക്ക് നൽകുന്നു.

എന്നാൽ ഈ അവകാശങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങളില്ലെന്നല്ല. പൊതുസമാധാനം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിയമപരമായ ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ ഭരണഘടന അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് വലിയ പൊതുയോഗങ്ങൾക്കും പ്രകടനങ്ങൾക്കും പൊലീസ് മുൻകൂർ അനുമതിയും നിബന്ധനകളും ഏർപ്പെടുത്തുന്നത്.

പ്രതിഷേധത്തിന്റെ സ്ഥലം, സമയം, പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം, ഗതാഗതത്തെ ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യം, സുരക്ഷ, പൊതുസമാധാനം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ പൊലീസിന് പരിഗണിക്കാം. എന്നാൽ ഈ അധികാരം പരിധിയില്ലാത്തതല്ല.

1972ലെ ഹിമത് ലാൽ കെ. ഷാ കേസിൽ പൊതുയോഗങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഭരണകൂടത്തിന് അധികാരമുണ്ടെങ്കിലും പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലെ യോഗങ്ങൾ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള അധികാരം നൽകാനാവില്ലെന്ന നിലപാടാണ് സുപ്രീംകോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

2018ലെ മസ്ദൂർ കിസാൻ ശക്തി സംഘടന കേസിലും സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിച്ച് പരാതികൾ അധികാരികളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുന്നത് പൗരന്റെ മൗലികാവകാശമാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതേസമയം പ്രതിഷേധക്കാരുടെ അവകാശത്തിനൊപ്പം പ്രദേശവാസികളുടെയും പൊതുജനങ്ങളുടെയും അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന തരത്തിൽ പ്രതിഷേധങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാമെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.

അതിനാൽ പ്രതിഷേധത്തിന് മുൻകൂർ പൊലീസ് അനുമതി ആവശ്യപ്പെടുന്നത് തന്നെ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. പക്ഷേ അനുമതി നൽകണോ നിഷേധിക്കണോ എന്ന തീരുമാനവും നിയമത്തിനും ഭരണഘടന അനുവദിക്കുന്ന ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കും വിധേയമായിരിക്കണം.

ഡൽഹിയിൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് പുതിയ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ

ഡൽഹി പൊലീസ് ഒക്ടോബർ 11ന് പ്രതിഷേധങ്ങളും പ്രകടനങ്ങളും നടത്തുന്നതിനുള്ള പുതിയ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. തുടർന്ന് ജന്തർ മന്തറിനെ പ്രതിഷേധവേദികളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി രാംലീല മൈതാനം, ബുരാരി ഗ്രൗണ്ട്, സിബിഡി ഗ്രൗണ്ട് എന്നിവ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കുള്ള വേദികളായി നിശ്ചയിച്ചു.

അത്തരത്തിൽ നിശ്ചയിച്ച രാംലീല മൈതാനത്താണ് നവംബർ ഒന്നിലെ മഹാറാലിക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതേ മൈതാനത്ത് ഒക്ടോബർ 30ലെ ‘ജനകീയ വിചാരണ’ നടത്താനുള്ള ശ്രമം തടഞ്ഞുവെന്ന ആരോപണമാണ് ഇപ്പോൾ ഉയർന്നിരിക്കുന്നത്.

ഇവിടെ അനുമതി നിഷേധിച്ചത് എന്ത് നിയമപരമായ കാരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണെന്നതാണ് ഇനി വ്യക്തമാകേണ്ടത്.

പരിപാടി ഉപേക്ഷിക്കില്ലെന്നും ഡൽഹിയിൽ മറ്റൊരു വേദിയിൽ ‘ജനകീയ വിചാരണ’ നടത്തുമെന്നും കെ.സി. വേണുഗോപാൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നവംബർ ഒന്നിലെ മഹാറാലിയുടെ ഒരുക്കങ്ങളും തുടരുകയാണ്.