മരിച്ചത് ഏർനെസ്റ്റോ; മരിക്കാതെ പോയത് ‘ചെ’: 59 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ലോകം ഓർക്കുന്ന വിപ്ലവമുഖം

ഒരു മനുഷ്യന് മരണശേഷം എത്രകാലം ജീവിക്കാനാകും? പത്തുവർഷം, അമ്പതുവർഷം, അതോ ഒരു നൂറ്റാണ്ട്?

1967 ഒക്ടോബർ 9-ന് ബൊളീവിയയിലെ ലാ ഹിഗ്വേരയിലെ ചെറിയൊരു സ്കൂൾമുറിയിൽ വെടിയുണ്ടകൾ ഏർനെസ്റ്റോ ഗുവേരയുടെ ശരീരത്തെ നിശ്ശബ്ദമാക്കി. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വെറും 39 വയസ്സായിരുന്നു.

ആ വെടിയൊച്ച അടങ്ങിയിട്ട് 59 വർഷം പിന്നിടുമ്പോഴും ‘ചെ’ നിശ്ശബ്ദനായിട്ടില്ല. ഇന്നും ലോകത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും കോണിൽ അനീതിക്കെതിരെ ഒരു മുഷ്ടി ഉയരുമ്പോൾ ആ മുഖം വീണ്ടും തെളിയുന്നു. താടിയും ബെറേയും നക്ഷത്രവുമുള്ള മുഖം.

ചരിത്രത്തിലെ എത്രയോ ഭരണാധികാരികളുടെ പേരുകൾ മങ്ങിപ്പോയി. എന്നാൽ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പ്രസിഡന്റുപോലുമാകാതിരുന്ന ഈ അർജന്റീനക്കാരൻ എങ്ങനെ തലമുറകളുടെ ഓർമ്മയിൽ ഇത്ര ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞു?

‘ചെ’യുടെ കഥ തുടങ്ങേണ്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിൽ നിന്നല്ല. ഒരു പഴയ മോട്ടോർസൈക്കിളിൽ ലോകത്തെ കാണാനിറങ്ങിയ ചെറുപ്പക്കാരനിൽ നിന്നാണ്.

ഒരു യാത്ര മാറ്റിയ ജീവിതം

1952. കൈയിൽ മെഡിക്കൽ പുസ്തകങ്ങളേക്കാൾ വലിയ സ്വപ്നങ്ങൾ. കൂട്ടായി സുഹൃത്ത് ആൽബർട്ടോ ഗ്രനാഡോ.

പഴയ നോർട്ടൺ മോട്ടോർസൈക്കിളിൽ ലാറ്റിനമേരിക്കയുടെ വഴികളിലൂടെ ഏർനെസ്റ്റോ യാത്ര തുടങ്ങി. അന്ന് ലോകം മാറ്റാനുള്ള പദ്ധതിയൊന്നും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നില്ല.

പക്ഷേ യാത്ര മുന്നോട്ടുപോയപ്പോൾ ഭൂപടത്തിലെ രാജ്യങ്ങൾ മനുഷ്യരുടെ മുഖങ്ങളായി മാറി. ഖനികളിൽ ജീവിതം ഉരുകിത്തീരുന്ന തൊഴിലാളികളെ കണ്ടു. സ്വന്തം മണ്ണിൽ അന്യരായി കഴിയുന്ന ആദിവാസികളെ കണ്ടു. ചികിത്സ കിട്ടാതെ വലയുന്ന രോഗികളെയും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ കഠിനമുഖത്തെയും അടുത്തറിഞ്ഞു.

മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ പഠിച്ച രോഗങ്ങൾക്ക് മരുന്നുകളുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ വഴിയിൽ കണ്ട ചില മനുഷ്യവേദനകൾക്ക് ഒരു ഗുളികയും മതിയാകില്ലെന്ന് ആ യുവാവ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

ഡോക്ടറിൽ നിന്ന് വിപ്ലവകാരിയിലേക്ക്

പിന്നീട് ഗ്വാട്ടിമാലയിലെ രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങൾ ഏർനെസ്റ്റോ നേരിൽ കണ്ടു. മെക്സിക്കോയിൽവെച്ച് ഫിദൽ കാസ്ട്രോയെയും കണ്ടുമുട്ടി.

ഡോക്ടറുടെ ബാഗുമായി ക്യൂബയിലേക്ക് പോയ യുവാവ് പിന്നീട് മലനിരകളിലെ പോരാട്ടത്തിനിടെ തോക്കും കൈയിലെടുത്തു. അവിടെ എവിടെയോ ഏർനെസ്റ്റോയുടെ ജീവിതത്തിനു മുകളിൽ ചരിത്രം മറ്റൊരു പേര് എഴുതിത്തുടങ്ങി: ‘ചെ’.

ക്യൂബൻ വിപ്ലവം വിജയിച്ചപ്പോൾ കഥയ്ക്ക് സുഖകരമായൊരു അവസാനം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ചെയ്ക്ക് കഴിയുമായിരുന്നു. അധികാരവും പദവിയും സുരക്ഷയും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.

പക്ഷേ ജയിച്ച വിപ്ലവത്തിന്റെ കസേരയിൽ തുടരുന്നതിനേക്കാൾ മറ്റൊരു പോരാട്ടത്തിന്റെ അപകടകരമായ വഴിയാണ് അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്തത്.

കോംഗോയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പരാജയം നേരിട്ടു. സ്വന്തം പരാജയങ്ങളെയും പിഴവുകളെയും കുറിച്ചുപോലും അദ്ദേഹം എഴുതി.

പിന്നീട് മറ്റൊരു പേരിലും മാറിയ രൂപത്തിലും ബൊളീവിയയിലെത്തി. അവിടെ ആസ്ത്മ വേട്ടയാടി. ഭക്ഷണം കുറഞ്ഞു. കൂട്ടാളികൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു. സൈന്യത്തിന്റെ വളയം മുറുകി.

1967 ഒക്ടോബർ 8-ന് പരിക്കേറ്റ ചെ പിടിയിലായി. പിറ്റേന്ന് ലാ ഹിഗ്വേരയിലെ സ്കൂൾമുറിയിൽ വെടിയുണ്ടകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന് പൂർണവിരാമമിട്ടു.

ശരീരത്തിന് പൂർണവിരാമം കിട്ടി. കഥയ്ക്ക് കിട്ടിയത് ഒരു കോമ മാത്രമായിരുന്നു.

മരണത്തിനു ശേഷവും ജീവിക്കുന്ന ‘ചെ’

മരണത്തിനു ശേഷമാണ് ലോകം ‘ചെ’യെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ വായിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.

ചിലർക്ക് അദ്ദേഹം വിമോചനത്തിന്റെയും സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. മറ്റുചിലർക്ക് സായുധ വിപ്ലവത്തിന്റെ വിവാദമുഖവും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും വിപ്ലവകാല പ്രവർത്തനങ്ങളും ഇന്നും ചരിത്രചർച്ചകളുടെ വിഷയമാണ്.

എന്നാൽ ഒരു വിചിത്രസത്യം അവശേഷിക്കുന്നു. കൊല്ലപ്പെട്ട മനുഷ്യന്റെ മുഖം കൊന്നവരുടെ മുഖങ്ങളെക്കാൾ ലോകം ഓർത്തുവച്ചു.

അതിലും വലിയ വിരോധാഭാസമുണ്ടായി. മുതലാളിത്തത്തെ എതിർത്ത മനുഷ്യന്റെ ചിത്രം പിന്നീട് വിപണി തന്നെ ഏറ്റെടുത്തു.

ടി-ഷർട്ടിലും പതാകയിലും പുസ്തകത്താളുകളിലും തെരുവുചുവരുകളിലും ആ മുഖം ഇന്നും യാത്ര തുടരുന്നു.

ആ ചിത്രത്തിനുള്ളിലേക്ക് നോക്കിയാൽ ഒരു ഡോക്ടറെ കാണാം. ഒരു യാത്രികനെയും വായനക്കാരനെയും കാണാം. അതിനൊപ്പം തോക്കെടുത്ത വിപ്ലവകാരിയെയും വിജയിച്ച നേതാവിനെയും പരാജയപ്പെട്ട ഗറില്ലയെയും കാണാം.

1967 ഒക്ടോബർ 9-ന് ബൊളീവിയയിൽ മരിച്ചത് ഏർനെസ്റ്റോ ഗുവേരയായിരുന്നു.

‘ചെ’ എന്ന ആശയത്തിന് മരണത്തീയതി എഴുതാൻ ചരിത്രത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല.