മനസ്സിനും വേണം കരുതൽ; കേൾക്കാം അവരുടെ ശബ്ദം, മാറ്റാം നമ്മുടെ സമീപനം

ശരീരത്തിന് വേദന വന്നാൽ ചികിത്സ തേടാൻ നമ്മൾ മടിക്കാറില്ല. എന്നാൽ മനസ്സ് തളരുമ്പോൾ പലരും അത് തുറന്നുപറയാൻ പോലും ഭയപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ളവർ എന്തു കരുതും, ആരെങ്കിലും പരിഹസിക്കുമോ, കുടുംബം മനസ്സിലാക്കുമോ തുടങ്ങിയ ആശങ്കകൾ പലപ്പോഴും സഹായം തേടുന്നതിന് തന്നെ തടസ്സമാകുന്നു.

ഒക്ടോബർ 10 ലോക മാനസികാരോഗ്യ ദിനമാണ്. മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധവൽക്കരണം വർധിപ്പിക്കാനും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മാനസികാരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശക്തി നൽകാനുമാണ് ഈ ദിനം ആചരിക്കുന്നത്.

2026-ലെ ലോക മാനസികാരോഗ്യ ദിനത്തിന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന സന്ദേശം “Lived experiences heard: real voices, real change” എന്നതാണ്. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ അനുഭവിച്ചവരുടെ ശബ്ദത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുകയും അവരുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങൾ പഠിക്കുകയും വേണമെന്നാണ് ഇതിന്റെ കാതൽ.

കേൾക്കുന്നതിൽ മാത്രം അവസാനിക്കരുത്

ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വന്തം അനുഭവം പുസ്തകത്തിൽ നിന്നോ പരിശീലനത്തിൽ നിന്നോ മാത്രം ലഭിക്കാത്ത അറിവാണ്. ചികിത്സ തേടുമ്പോൾ നേരിട്ട ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു, എന്തുതരം പിന്തുണയാണ് സഹായിച്ചത്, ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിൽ എന്താണ് മാറേണ്ടത് എന്നിവ ഏറ്റവും വ്യക്തമായി പറയാൻ പലപ്പോഴും അത് നേരിട്ട് അനുഭവിച്ച വ്യക്തിക്കാകും.

അവരുടെ കഥ കേൾക്കാൻ അവസരം നൽകുന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല. മാനസികാരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിലും നടപ്പാക്കുന്നതിലും വിലയിരുത്തുന്നതിലും അവരുടെ അനുഭവങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്നാണ് WHO ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.

മാനസികാരോഗ്യം എല്ലാവരുടെയും കാര്യമാണ്

മാനസികാരോഗ്യം എന്നത് മാനസിക രോഗമുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. നമ്മുടെ വികാരങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതും ബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തുന്നതും പഠിക്കുന്നതും ജോലി ചെയ്യുന്നതും ജീവിതത്തിലെ സമ്മർദ്ദങ്ങളെ നേരിടുന്നതുമെല്ലാം അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

കുട്ടികൾക്കും കൗമാരക്കാർക്കും പഠനവും സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും ഉണ്ടാകാം. യുവാക്കൾക്ക് ജോലി, സാമ്പത്തിക ഭാവി, ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ ആശങ്ക സൃഷ്ടിക്കാം. മുതിർന്നവരെ ജോലി-കുടുംബ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ ബാധിക്കാം. വയോജനങ്ങളിൽ ഒറ്റപ്പെടലും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും ജീവിതത്തിലെ നഷ്ടങ്ങളും മാനസികാരോഗ്യത്തെ സ്വാധീനിക്കാം.

അതുകൊണ്ട് മാനസികാരോഗ്യത്തെ ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിന്റെ മാത്രം വിഷയമായി കാണാനാവില്ല.

മൗനം പ്രശ്നം കൂടുതൽ വലുതാക്കാം

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപകീർത്തിയും തെറ്റിദ്ധാരണകളും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. സഹായം തേടുന്ന ഒരാളെ ദുർബലനായി കാണുന്നതും മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളെ പരിഹാസവിഷയമാക്കുന്നതും ആളുകളെ കൂടുതൽ ഒറ്റപ്പെടുത്താം.

പ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരാളോട് സംസാരിക്കുക, ആവശ്യമായപ്പോൾ യോഗ്യനായ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകന്റെ സഹായം തേടുക, ചികിത്സ തുടരുക എന്നിവ പ്രധാനമാണ്.

കേൾക്കാനും പഠിക്കണം

ഒരാൾ തന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പങ്കുവയ്ക്കുമ്പോൾ ഉടൻ വിധിയെഴുതുന്നതിനേക്കാൾ കേൾക്കുകയാണ് ആദ്യം വേണ്ടത്. “ഇതൊന്നും വലിയ കാര്യമല്ല” എന്നുപറഞ്ഞ് അനുഭവത്തെ ചെറുതാക്കുന്നതിനു പകരം അവർ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുകയും ആവശ്യമായ സഹായം ലഭിക്കാൻ ഒപ്പം നിൽക്കുകയും ചെയ്യാം.

കുടുംബത്തിന്റെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും പിന്തുണ ചികിത്സയ്ക്ക് പകരമല്ല. എന്നാൽ ശരിയായ സഹായത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന ശക്തമായൊരു പാലമാകാൻ അതിന് കഴിയും.

ആശുപത്രിയുടെ ചുവരുകൾക്കപ്പുറം പരിചരണം

മാനസികാരോഗ്യ പരിചരണം ദീർഘകാലം സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒതുക്കിവയ്ക്കുന്നതിനു പകരം വ്യക്തികേന്ദ്രിതവും അവകാശങ്ങളെ മാനിക്കുന്നതുമായ സമൂഹാധിഷ്ഠിത സേവനങ്ങളിലേക്ക് മാറേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും WHO 2026-ൽ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.

മനുഷ്യർ കുടുംബത്തോടും സമൂഹത്തോടും ബന്ധം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് മാന്യതയോടെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെയും ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന പിന്തുണാ സംവിധാനങ്ങളാണ് ലക്ഷ്യമാകേണ്ടത്.

യഥാർത്ഥ ശബ്ദങ്ങളിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥ മാറ്റത്തിലേക്ക്

മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണം ഒരു ദിവസത്തിൽ അവസാനിക്കേണ്ടതല്ല. സ്കൂളിലും വീട്ടിലും തൊഴിലിടങ്ങളിലും ആശുപത്രികളിലും പൊതുനയങ്ങളിലും അത് തുടരേണ്ടതുണ്ട്.

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിട്ടവരെക്കുറിച്ച് മാത്രം സംസാരിക്കുന്നതിനു പകരം അവരോടൊപ്പം സംസാരിക്കാനും അവരിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനും അവരുടെ അനുഭവങ്ങളെ തീരുമാനങ്ങളുടെ ഭാഗമാക്കാനും കഴിയണം.

ഒക്ടോബർ 10 ലോക മാനസികാരോഗ്യ ദിനം നമ്മോട് പറയുന്നത് വളരെ ലളിതമായ ഒരു കാര്യമാണ്:

ഒരു ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഒരാൾക്ക് ആശ്വാസം ലഭിച്ചേക്കാം. ആ ശബ്ദത്തിന് തീരുമാനങ്ങളിൽ ഇടം ലഭിക്കുമ്പോൾ ഒരു സംവിധാനം തന്നെ മാറിയേക്കാം.